Wspomnienia radiomechanika

Edmund Zalewski „Mundek", Zeszyt 21

V Oddział Łączności
Komendy Okręgu „Jodła”

Edmund Zalewski, ur. w 1910 r., ukończył przed wojną Seminarium Nauczycielskie. Od młodości był entuzjastą radiotechniki, którą zajmował się amatorsko. Praktykę w warsztatach radiotechnicznych odbył w czasie okupacji, wtedy też stał się specjalistą od tajnych radiostacji Armii Krajowej. Przeniósłszy się w połowie 1940 r. z Warszawy do Radomia działał bardzo skutecznie w okręgu ,,Jodła”. Gdy po wojnie władze UBP aresztowały komendanta łączności Okręgu Radomsko-Kieleckiego, ppłk Jana Dąbrowskiego „Olszynę”. Zalewski wyjechał do Szczecina, skąd powrócił w Góry Świętokrzyskie po kilku tatach. Pracował w Ostrowcu Św. w szkolnictwie, ucząc w technikach elektrotechniki i elektroniki. Do działalności konspiracyjnej ze zrozumiałych względów nie przyznawał się. Dopiero w latach 60 nawiązał kontakt ze swoim dawnym dowódcą „Olszyną” Janem Dąbrowskim. Odznaczony jest Krzyżem Walecznych i Krzyżem Armii Krajowej.

  Wspomnienia jego nigdzie dotychczas nie były publikowane.

Czytaj dalej

Kazimierz Bernas – Z PAMIĘTNIKA PILOTA – OBSERWATORA (część pierwsza)

Jerzy Krauze „Gryf”, Tadeusz Czaplarski „Schmidt", Zeszyt 21

Od redakcji :

  Publikujemy nie drukowane nigdzie fragmenty pamiętnika pilota Kazimierza Bernasa, udostępnione nam przez jego rodzinę. Autor (urodzony w 1914 r., syn urzędnika Sądu Grodzkiego w Skarżysku-Kamiennej) był absolwentem słynnej Szkoły Orląt w Dęblinie, mianowanym na krótko przed wybuchem II wojny światowej zawodowym porucznikiem pilotem – obserwatorem w 216 Eskadrze I Pułku Lotniczego Warszawa. W czasie wojny po internowaniu w Rumunii dostał się do Anglii i służył w jednostkach RAF. Jeden z jego braci – Tadeusz dowodził łodzią podwodną „Sokół”, trzej inni – Stefan, Feliks i Zbigniew walczyli w szeregach Armii Krajowej uczestnicząc w akcjach „Jody”, Kedywu i w Powstaniu Warszawskim.

  Pierwsza część wspomnień Kazimierza Bernasa opowiada o kampanii wrześniowej 1939 r. i o walkach, jakie w niej podejmowało skazane na klęskę polskie lotnictwo. Druga część pamiętnika to losy żołnierza na uchodźstwie, który wciąż walczy – za cudzą i polską wolność.

Kazimierz Bernas zginął śmiercią lotnika w wieku 27 lat w czerwcu 194l r. wracając na Wyspy Brytyjskie po bombardowaniu niemieckiego portu w Bremie.

  Drugą część wspomnień opublikujemy w następnych Zeszytach.

Czytaj dalej

Pułkownik Mieczysław Marian Wolski

Jerzy Rostafiński „Jur”, Zeszyt 21

 

(Mieczysław Wolski jako kadet w 1924 r.)

(Mieczysław Wolski jako kadet w 1924 r.)

Urodził się 28 maja 1906 r. w Radomsku jako syn nauczyciela. Do Korpusu Kadetów w Modlinie wstąpił w 1920 r., tam złożył maturę i zdecydował się na zawodową służbę wojskową. Sześć lat później ukończył Oficerską Szkołę Inżynierii i Saperów w Warszawie i otrzymał stopień podporucznika, a po tzw. kursie aplikacyjnym został skierowany do służby w 5 pułku saperów w Krakowie. Jako porucznik pełnił funkcję dowódcy plutonu w szkolnej kompanii podoficerskiej.

  W 1931 r. przeniesiono go do Centrum Wyszkolenia Saperów w Modlinie jako instruktora i dowódcę plutonu szkolnej kompanii podchorążych rezerwy. W 1935 r. ukończył kurs intendencki Wyższej Szkoły Wojennej w Warszawie i awansowany na kapitana otrzymał skierowanie do Szefostwa Intendentury X DOK w Przemyślu. Przeniesiony następnie do sztabu 12 Dywizji Piechoty w Tarnopolu, zajmował stanowisko intendenta Dywizji (51 pp w Brzeżanach, 52 pp w Złoczowie i 54 pp w Tarnopolu).

Czytaj dalej

Na tropie ojca – Konspiratora

Maria Biała - Żwinis, Zeszyt 20

Okręg Radomsko – Kielecki

img_0010

Bronisław Biały (1888-1963), nazwisko przybrane Kazimierz Staniszkis, pseud. Miłosz, Bronicz, Zygmunt Zygmuntowicz.

  Urodzony 3 kwietnia 1888 r. w Przybyszówce, pow. Rzeszów, syn Marcina i Franciszki Kaszuba. Ukończył II Gimnazjum w Rzeszowie i jednoroczny kurs handlowy we Lwowie. Obowiązkowa służbę wojskowa odbył w latach 1909-1910 w 30 pp armii austriackiej we Lwowie. Studiował w latach 1909-1910 na Wydziale Prawno-Politycznym Uniwersytetu Lwowskiego. Dyplom i tytuł magistra praw uzyskał w 1919 r. na Uniwersytecie Jagiellońskim. W latach 1914-1919 służył w 40 pp armii austriackiej, a następnie w okresie 1918-1919 40 pp WP w stopniu porucznika. Brał udział w wojnie polsko-sowieckiej w szeregach 72 pp. W 1921 r. przeszedł do rezerwy w stopniu kaprala. W latach 1910-1919 był członkiem Stronnictwa Ludowego. Od 1919 r. pracował w administracji państwowej, m.in. jako starosta powiatowy w Jądrzejowie, Chełmie i Tczewie oraz komisarz rządu w Gdyni. Ewakuowany we wrześniu 1939 r. przebywał we Lwowie, od jesieni 1941 r. – w Warszawie; działał w konspiracji w ZWZ-AK (służby kolportażu i łączności, Kierownictwo Walki Cywilnej (KWC), Państwowy Korpus Bezpieczeństwa (PBK). Od 1943 r. na stanowisku szefa Wydziału Straży Samorządowych w Sztabie Głównego Inspektoratu Państwowego Korpusu Bezpieczeństwa. Brał udział w Powstaniu Warszawskim. Po wojnie pracował jako inspektor i z-ca dyrektora Biura Kontroli w ministerstwie Odbudowy oraz jako st. Inspektor w zarządzie Budowlanych przedsiębiorstw Powiatowych w Warszawie. Od 1958 r. na emeryturze. Zmarł w Warszawie 14 kwietnia 1963 r. Odznaczony Krzyżem Walecznych (1921 r.). Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia polski (1934 r.) i Złotym Krzyżem Zasługi (1935 r.). Żonaty z Maria Agnieszka Dyament.

Czytaj dalej

A godłem mym była ,,Jodła”…

Wacław Czosnek ,,Polny", Zeszyt 20

Podobwód ,,Samborzec, Jodła”
Obwód ,,Eukaliptus”
Okręg Radomsko – Kielecki

img_0008Na wstępie wspomnień poczuwam się do obowiązku podziękowania Opatrzności Bożej za tyle łask doznanych w tamtych tragicznych latach wojny i okupacji…. Moja myśl biegnie w tej chwili w daleką przeszłość młodości i wieku dojrzałego, spędzonych w ukochanej Ziemi Sandomierskiej… A było to w największym skrócie tak:

  …W roku 1935, w dniu śmierci Marszałka Józefa Piłsudskiego, zdałem maturę w gimnazjum sandomierskim, noszącym właśnie Jego imię. Wraz z kilkunastoma kolegami postanowiliśmy poświęcić się zaszczytnej służbie wojskowej. l tak po trzech latach nauki w Szkole Podchorążych Piechoty w Różanie i w Komorowie k. Ostrowi Mazowieckiej uzyskaliśmy wymarzony stopień oficerski.

  Jako podporucznik otrzymałem w 1938 r. przydział do służby stałej w 75 pułku piechoty im. Strzelców Bytomskich w Chorzowie, który w tym czasie stacjonował w Boguminie na Zaolziu.

Czytaj dalej

BYŁEM w 72 PP-AK

Zdzisław Rysiew „Hala”, Zeszyt 20

Obwód Radom
Okręg Radomsko – Kielecki

img_0007

  Do ZWZ – AK wstąpiłem w marcu 1942 r. (placówka Szydłowiec, obwodu Radomskiego). Do III Batalionu 72 pp AK, pod dowództwem Krzysztofa Hofmana, ps. ,,Cyprian”, przystąpiłem w lipcu 1944 r. mając 20 lat w stopniu szeregowca i uczestniczyłem w akcjach pułku do 19 listopada 1944.

  W okresie konspiracji uczestniczyłem w zdobyciu broni od granatowej policji, której jesienią 1943 r. władze niemieckie poleciły stawić się z bronią na punkcie w Częstochowie. Zdobycie broni na kilku policjantach z Szydłowca miało nastąpić w godzinach wieczornych, przed ich odjazdem pociągiem. Z niewiadomych jednak przyczyn część grupy odjechała wcześniej. Broń odebraliśmy kilku zaledwie policjantom przed stacją kolejową Szydłowiec, znajdująca się na terenie zalesionym, odległym 4 km od miasta. Wstępując do III baonu 72 pp AK, mojej macierzystej jednostki w lipcu 1944 r.  broń tę przekazałem do jednostki.

Czytaj dalej

JENIECKA DOLA PARTYZANTÓW 1 Iłżeckiego Pułku Piechoty AK

Gniew", Zeszyt 20

Obwód ,,Baszta”, ,,Konrad”
Okręg Radomsko-Kielecki

  Autor publikowanych poniżej wspomnień, zamieszkały we Wrocławiu, otrzymał za nie I nagrodę w konkursie rozpisanym w 1996 r. przez Centralne Muzeum Jeńców Wojennych w Łambinowicach. Drukujemy je z niewielkimi skrótami.

  Punktem wyjścia wspomnień autora jest przegrana bitwa pod Piotrowym Polem k/Iłży, jaką I października 1944 r. stoczyły formacje iłżeckiego pułku piechoty (pod nieobecność swojego dowódcy, por. Wincentego Tomasika „Potoka”) z przeważającymi siłami niemieckimi.

Czytaj dalej

Od Skarżyska do Warszawy

Stanisław Michnowski „Marian", Zeszyt 20

Podobwód „Morwa”
Obwód „Konrad”
Okręg Radomsko – Kielecki

oddoMiejscem mego urodzenia jest Skarżysko-Kamienna, ściślej mówiąc wieś Młodzawy, która w latach dwudziestych obecnego stulecia została włączona do tego miasta. Ojciec mój Wawrzyniec posiadał drobne gospodarstwo rolne i pracował w pobliskiej odlewni żelaza, później założył przedsiębiorstwo przewozowe. Pochodził ze zubożałej rodziny. Mój pradziadek, Michał Michnowski, był jeszcze zawiadowcą (dyrektorem) wielkiego pieca w pobliskim Bzinie. Dziadek Józef, ojciec Wawrzyńca ,brał ze swymi trzema braćmi czynny udział w powstaniu styczniowym 1863 r. Represje carskie doprowadziły dziadka iż kolei mojego ojca do bardzo ciężkich warunków życia. Byli zmuszeni pracować na wspomnianej małej działce rolnej we wsi Młodzawy, powstałej wówczas przez parcelację i wyrąb lasu.

Czytaj dalej

Moja kampania wrześniowa

Lech Wacław Małowicz „Wanda", Zeszyt 20

Podobwód ,,Morwa”
Obwód „Konrad”
Okręg Radomsko-Kielecki

  Na kilka miesięcy przed wrześniem 1939 r. w życiu naszego Hufca ZHP w Skarżysku – Kamiennej zaszły zasadnicze zmiany. Dotychczasowe zajęcia, oparte na zasadach ideowego skautingu, ulęgły zmianie i na pierwszy plan postawiono zagadnienia obronności. Przejawiało się to w całym szeregu zajęci kursów w których uczestniczyli harcerze wytypowani ze wszystkich drużyn. Były to przede wszystkim wszelkiego rodzaju szkolenia po linii LOPP i przygotowania do samoobrony na wypadek wybuchu wojny. Kursy te prowadzono w dawnym budynku Sądu Grodzkiego przy ul. Piłsudskiego w Skarżysku – Kamiennej. Uczyliśmy się tam charakterystyki i działania wszystkich gazów bojowych i sposobu obrony przed nimi. Poza tym uczyliśmy się rozpoznawania sylwetek samolotów nieprzyjacielskich oraz o wszelkiego rodzaju bombach lotniczych. Pamiętam, że na zakończenie kursu przerabialiśmy praktycznie użycie masek przeciwgazowych w autentycznej komorze gazowej.

Czytaj dalej

KAPITAN PILOT RYSZARD ZYGMUNTOWICZ

Jerzy Krauze „Gryf”, Tadeusz Czaplarski „Schmidt", Zeszyt 20

 

Podobwód ,,Morwa”
Obwód „Konrad”
Okręg Radomsko-Kielecki

   Przed II wojną światową miasto Skarżysko – Kamienna, liczące 24 tysiące mieszkańców, z dynamicznie rozwijającym się przemysłem i dogodnym skrzyżowaniem arterii komunikacyjnych, było również znaczącym ośrodkiem kulturalnym tego regionu. Rozbudowane zakłady kolejowe ważnego węzła PKP fabryka amunicji, odlewnia żelaza oraz wiele drobniejszych zakładów i warsztatów ściągały z okolicznych osad i wsi rzesze pracowników. W Skarżysku zaopatrywano się w artykuły pierwszej potrzeby. Tutaj posyłano młodzież do szkól,

Czytaj dalej